ERP AsistanıERP Asistanı Dal Net
SAP SQL

SAP B1 Alış Raporu SQL: OPCH ile Tedarikçi Borçları

SAP Business One'da OPCH ve PCH1 ile tedarikçi bazında net alım, ay bazında alış ve açık borç raporu SQL sorguları. İade ve tediye eşleşmesi dahil.

Erp Asistanı ERP Asistanı Editör ekibi 10 dk okuma
SAP B1 Alış Raporu SQL: OPCH ile Tedarikçi Borçları

Satış tarafında OINV ne kadar standartsa, alış tarafında da OPCH o kadar standarttır; ama alış raporlarında hata payı daha yüksektir. Sebebi basit: alış iade faturası (ORPC) çoğu raporda unutulur, mal girişi (OPDN) alış faturasıyla birlikte toplanır ve ödenmemiş borç DocTotal üzerinden okunur. Bu yazıda tedarikçi bazında net alımı, ay bazında alış eğrisini, vadesi gelmiş açık borcu ve tediye eşleşmesini tek tek SQL ile kuruyoruz. Sorguların tümü SQL Server (T-SQL) sözdizimindedir ve yalnız okuma yapar; kopyalayıp kendi şirket veritabanınızda çalıştırabilirsiniz.

Alış tarafının tablo haritası

Alışta üç ayrı belge ailesi var ve her biri farklı bir soruya cevap verir. Karıştırıldığında rakam şişer:

Soru Tablo Kolonlar Not
Tedarikçiden ne aldım? OPCH (PCH1) DocTotal, VatSum, DocStatus KDV dahil toplam; net için ORPC düşülür
Ne kadarını ödedim? OVPM (VPM2) DocTotal, Canceled, SumApplied İptal kolonu Canceled
Ne kadar borcum var? OPCH DocTotal - PaidToDate, DocStatus Kalan borç tek tek faturada
Mal ne zaman girdi? OPDN (PDN1) - Alışta stok hareketi burada; rapora EKLENMEZ
Tedarikçi kim? OCRD CardType = 'S' C müşteri, S tedarikçi, L aday

Tablo adlarının genel mantığını bilmiyorsanız SAP Business One tablo yapısı rehberi iyi bir başlangıçtır.

Net alış = OPCH eksi ORPC

Alış iade faturası (ORPC, ObjType 19) tedarikçiye yapılan iadeyi temsil eder ve alıştan düşülmelidir. UNION ALL kalıbında iadeyi negatif tutarla ekliyoruz; böylece GROUP BY altında iadenin hiç olmadığı tedarikçi de listede kalıyor:

SELECT x.CardCode                                AS TedarikciKod,
       MAX(x.CardName)                           AS Tedarikci,
       SUM(x.Malzeme)                            AS AlimKdvHaric,
       SUM(x.Kdv)                                AS Kdv,
       SUM(x.Toplam)                             AS AlimKdvDahil
FROM (
    SELECT CardCode, CardName,
           DocTotal - VatSum AS Malzeme, VatSum AS Kdv, DocTotal AS Toplam
    FROM OPCH
    WHERE CANCELED = 'N'
    UNION ALL
    SELECT CardCode, CardName,
           -(DocTotal - VatSum), -VatSum, -DocTotal
    FROM ORPC
    WHERE CANCELED = 'N'
) x
GROUP BY x.CardCode
ORDER BY AlimKdvDahil DESC;

Bu raporu SQL yazmadan, Türkçe sorarak alın: SAP Business One raporlama

DocTotal KDV dahildir, KDV hariç tutar DocTotal - VatSum ile çıkar. CardName belgeye kopyalanmış addır; kartta unvan sonradan değiştiyse eski ad görünür.

Ay bazında alım

Alış eğrisini görmek için aynı UNION ALL kalıbını tarih kırılımıyla kullanın. DocDate deftere işlenme tarihidir; tedarikçinin fatura tarihi NumAtCard ile kağıt üzerinde, TaxDate ile belge tarihi olarak ayrıca durur:

SELECT YEAR(s.DocDate)  AS Yil,
       MONTH(s.DocDate) AS Ay,
       SUM(s.Tutar)     AS AlimKdvHaric
FROM (
    SELECT DocDate, DocTotal - VatSum AS Tutar FROM OPCH WHERE CANCELED = 'N'
    UNION ALL
    SELECT DocDate, -(DocTotal - VatSum) FROM ORPC WHERE CANCELED = 'N'
) s
WHERE s.DocDate >= DATEFROMPARTS(YEAR(GETDATE()) - 1, 1, 1)
GROUP BY YEAR(s.DocDate), MONTH(s.DocDate)
ORDER BY Yil, Ay;

Tedarikçi bazında ay kırılımı isteniyorsa GROUP BY x.CardCode, YEAR(s.DocDate), MONTH(s.DocDate) yeterlidir; ayrı bir tabloya ihtiyaç yoktur.

Açık borç: DocTotal eksi PaidToDate

Ödenmemiş borç, fatura toplamından o belgeye uygulanmış tediye tutarının çıkarılmasıyla bulunur. PaidToDate kısmi ödemelerde kalan borcu doğru verir. JPX benzeri ara tablolara gitmeye gerek yok:

SELECT c.CardCode                          AS TedarikciKod,
       c.CardName                          AS Tedarikci,
       c.LicTradNum                        AS VergiNo,
       COUNT(*)                            AS AcikFaturaSayisi,
       SUM(p.DocTotal)                     AS FaturaTutari,
       SUM(p.PaidToDate)                   AS Odenen,
       SUM(p.DocTotal - p.PaidToDate)      AS KalanBorc
FROM OPCH p
JOIN OCRD c ON c.CardCode = p.CardCode AND c.CardType = 'S'
WHERE p.CANCELED = 'N'
  AND p.DocStatus = 'O'
  AND p.DocTotal - p.PaidToDate > 0
GROUP BY c.CardCode, c.CardName, c.LicTradNum
ORDER BY KalanBorc DESC;

DocStatus = 'O' açık, 'C' tamamen kapalı fatura demektir. Kısmi ödenmiş fatura hâlâ O durumundadır, bu yüzden ek olarak DocTotal - PaidToDate > 0 koşulunu koyuyoruz; aksi halde kuruş farkı yüzünden kapanmış görünen satırlar listeye düşer.

Vade kovaları: 0-30 / 31-60 / 61-90 / 90+

Borcu tedarikçiye göre değil vadesine göre görmek isteyen finans tarafı için DocDueDate üzerinden tek sorguda kova üretebilirsiniz:

SELECT c.CardCode AS TedarikciKod,
       c.CardName AS Tedarikci,
       SUM(CASE WHEN p.DocDueDate >= CAST(GETDATE() AS date)
                THEN p.DocTotal - p.PaidToDate ELSE 0 END)                     AS VadesiGelmemis,
       SUM(CASE WHEN DATEDIFF(DAY, p.DocDueDate, CAST(GETDATE() AS date)) BETWEEN 1 AND 30
                THEN p.DocTotal - p.PaidToDate ELSE 0 END)                     AS Gun1_30,
       SUM(CASE WHEN DATEDIFF(DAY, p.DocDueDate, CAST(GETDATE() AS date)) BETWEEN 31 AND 60
                THEN p.DocTotal - p.PaidToDate ELSE 0 END)                     AS Gun31_60,
       SUM(CASE WHEN DATEDIFF(DAY, p.DocDueDate, CAST(GETDATE() AS date)) BETWEEN 61 AND 90
                THEN p.DocTotal - p.PaidToDate ELSE 0 END)                     AS Gun61_90,
       SUM(CASE WHEN DATEDIFF(DAY, p.DocDueDate, CAST(GETDATE() AS date)) > 90
                THEN p.DocTotal - p.PaidToDate ELSE 0 END)                     AS Gun90Ustu
FROM OPCH p
JOIN OCRD c ON c.CardCode = p.CardCode
WHERE p.CANCELED = 'N'
  AND p.DocStatus = 'O'
  AND p.DocTotal - p.PaidToDate > 0
GROUP BY c.CardCode, c.CardName
ORDER BY Gun90Ustu DESC, Gun61_90 DESC;

DocDueDate datetime kolondur, DATEDIFF ile güvenle kullanılır. Aynı yaşlandırmayı yevmiye (JDT1) üzerinden kurmak isterseniz yöntem SAP Business One cari bakiye ve yaşlandırma SQL yazısında anlatılıyor; alış tarafında belge bazlı kalan borç için OPCH.PaidToDate daha hızlıdır.

Tediye eşleşmesi: OVPM ve VPM2

Hangi faturanın hangi tediye ile kapandığını görmek için OVPM tablosunu VPM2 ile bağlarız. Dikkat: VPM2.DocNum tediye belgesinin DocEntry değerini taşır, VPM2.DocEntry ise kapatılan belgenin DocEntry değeridir. InvType = 18 alış faturasını işaret eder:

SELECT v.DocNum          AS TediyeNo,
       v.DocDate         AS Tarih,
       v.CardCode        AS TedarikciKod,
       v.CardName        AS Tedarikci,
       v.DocTotal        AS TediyeTutari,
       f.DocNum          AS AlisFaturaNo,
       f.DocDate         AS FaturaTarihi,
       p.SumApplied      AS KapatilanTutar
FROM OVPM v
LEFT JOIN VPM2 p ON p.DocNum = v.DocEntry AND p.InvType = 18
LEFT JOIN OPCH f ON f.DocEntry = p.DocEntry
WHERE v.Canceled = 'N'
  AND v.DocDate >= DATEADD(MONTH, -3, CAST(GETDATE() AS date))
ORDER BY v.DocDate DESC, v.DocNum;

LEFT JOIN bilinçli: peşin ödeme (avans) olarak girilen tediye hiçbir faturaya bağlanmaz ve AlisFaturaNo boş döner. InvType = 204 peşinat belgesini işaret eder; o satırları da görmek istiyorsanız InvType IN (18, 19, 204) yazın.

Tedarikçi bazında ödenen toplam

Tediye toplamını VPM2 ile birleştirip SUM almak satır çoğalması yüzünden tutarı şişirir. Toplamı doğrudan başlık tablosundan okuyun:

SELECT v.CardCode        AS TedarikciKod,
       MAX(v.CardName)   AS Tedarikci,
       COUNT(*)          AS TediyeSayisi,
       SUM(v.DocTotal)   AS Odenen
FROM OVPM v
WHERE v.Canceled = 'N'
  AND v.DocDate >= DATEFROMPARTS(YEAR(GETDATE()), 1, 1)
GROUP BY v.CardCode
ORDER BY Odenen DESC;

Son alış tarihi: uyuyan tedarikçiyi yakala

Pasifleşen tedarikçiyi görmek için OCRD ile OPCH tekrar birleşir. LEFT JOIN sayesinde hiç alışı olmayan tedarikçi de listelenir ve SonAlisTarihi boş döner:

SELECT c.CardCode                  AS TedarikciKod,
       c.CardName                  AS Tedarikci,
       c.City                      AS Sehir,
       MAX(p.DocDate)              AS SonAlisTarihi,
       DATEDIFF(DAY, MAX(p.DocDate), CAST(GETDATE() AS date)) AS GunOnce
FROM OCRD c
LEFT JOIN OPCH p ON p.CardCode = c.CardCode AND p.CANCELED = 'N'
WHERE c.CardType = 'S'
  AND c.frozenFor = 'N'
GROUP BY c.CardCode, c.CardName, c.City
ORDER BY SonAlisTarihi DESC;

SonAlisTarihi boş olanlar hiç alış yapılmamış tedarikçilerdir; sıralamada en üste düşmemeleri için DESC yazın ya da WHERE MAX(...) IS NULL ile ayrı liste alın.

Kalem bazında alım: PCH1

Tedarikçi ya da ürün bazında alım kırılımı gerektiğinde PCH1 satırlarına inin. Satır toplamı LineTotal KDV hariçtir ve satır iskontosu düşülmüştür:

SELECT TOP 20
       l.ItemCode                AS StokKod,
       MAX(l.Dscription)         AS KalemAdi,
       SUM(l.Quantity)           AS ToplamMiktar,
       SUM(l.LineTotal)          AS AlimKdvHaric
FROM PCH1 l
JOIN OPCH f ON f.DocEntry = l.DocEntry
WHERE f.CANCELED = 'N'
  AND f.DocDate >= DATEFROMPARTS(YEAR(GETDATE()), 1, 1)
GROUP BY l.ItemCode
ORDER BY AlimKdvHaric DESC;

Birim alış fiyatını izlemek istiyorsanız AVG(l.Price) yerine belge bazında Price kolonuna bakın; ortalama, farklı birim ve iskonto oranlarını gizler. Sapma kontrolü için alış fiyat sapması yazısındaki kalıp daha işe yarar.

Sık yapılan hatalar

  • Mal girişini (OPDN) alışa eklemek: fatura mal girişinden kopyalandıysa tutar iki kez sayılır. Alış = OPCH eksi ORPC.
  • İade faturasını (ORPC) atlamak: net alım şişer, tedarikçi borcu olduğundan yüksek görünür.
  • Borcu DocTotal ile okumak: borç DocTotal - PaidToDate ile hesaplanır; DocStatus tek başına kısmi ödemeyi göstermez.
  • Tediye toplamını VPM2 ile birleştirip SUM almak: tek tediye birden çok faturayı kapatır, satır çoğalır. Toplamı OVPM.DocTotal üzerinden alın.
  • OJDT/JDT1 yerine OCRD.Balance kullanmak: Balance alanının işareti kuruluma göre ters olabilir, bakiye her zaman yevmiyeden doğrulanır.
  • Tedarikçi filtresi koymamak: OCRD üzerinden gelen listede CardType süzülmezse aday ve müşteri kartları da alış listesine düşer.
  • DocNum ile JOIN kurmak: belge numarası seriye göre tekrar edebilir; eşleşme daima DocEntry ile yapılır.

Sık sorulanlar

Alış raporunda KDV hariç tutarı nasıl bulurum? Belge düzeyinde DocTotal - VatSum, satır düzeyinde PCH1.LineTotal KDV hariç tutarı verir. DocTotal her zaman KDV dahildir; rapor başlığında hangisini kullandığınızı yazın, aksi halde iki rapor tutmaz.

Ödenmemiş borç ile cari bakiye neden farklı çıkıyor? Açık fatura listesi yalnız faturaları görür; tediye avansı, kur farkı ve mahsup kayıtları yevmiyede kalır. Resmi mutabakat için bakiyeyi JDT1 üzerinden ShortName = CardCode ile hesaplayın, OPCH listesini kontrol amaçlı kullanın.

PaidToDate neden faturayı tamamen kapattığım halde sıfırlanmıyor? Kuruş yuvarlaması ya da kısmi mahsup kalmış olabilir. DocStatus = 'C' ise fatura SAP tarafından kapalı sayılır; kalan tutarı DocTotal - PaidToDate > 0 koşuluyla süzün ve SAP ekranındaki kapatma kaydıyla karşılaştırın.

Bu sorgular hangi sürümde çalışır? Sorgular SAP Business One 10.0 SQL Server sürümünde test edildi. OPCH, PCH1, OVPM ve VPM2 tabloları 9.x sürümlerinde de aynı adla durur. HANA sürümünde tarih fonksiyonları ve tırnak kuralları farklıdır, sorgular uyarlanmadan çalışmaz.


Alış raporunu her ay elle yeniden kurmak yerine sorunuzu Türkçe yazın: ERP Asistanı SAP Business One şemanıza uygun, doğrulanmış SQL'i üretir. Nasıl çalıştığını SQL üretme rehberinde görebilirsiniz.

Ücretsiz üye olun, alış ve borç sorgunuzu doğal dille üretin →

Bu yazıyı paylaş
SAP Business One raporlama

Bu raporu SQL yazmadan, Türkçe sorarak alın

Türkçe sorunuzu yazın, şemanıza uygun çalışan SQL'i ya da hazır uygulamanızı saniyeler içinde alın.