Mikro'da Maliyet ve Kâr Analizi: Brüt Kâr Raporunu Doğru Kurmak

Ciroyu herkes bilir; ama asıl soru şudur: bu satıştan ne kazandım? Brüt kâr ve maliyet analizi, işin gerçek sağlığını gösterir. Mikro'da bu raporu doğru kurmak, satış tutarının yanına doğru maliyeti koymayı gerektirir — ki maliyet, Mikro'da en çok yanlış hesaplanan değerlerden biridir. Bu yazıda Mikro'da maliyet ve brüt kâr analizini doğru kurmanın yolunu anlatıyoruz.

Brüt kâr aslında nedir?

Basit tanım:

Brüt Kâr = Net Satış Tutarı − Satılan Malın Maliyeti (SMM)

Zorluk, "maliyet" tarafındadır. Bir ürünün maliyeti; alış fiyatı, ortalama maliyet, son alış ya da hareketli ağırlıklı ortalama gibi farklı yöntemlerle hesaplanabilir. Hangi yöntemi kullandığınız, kâr rakamını doğrudan değiştirir.

Maliyet neden tek bir kolonda yazmaz?

Mikro'da bir stok hareketinin tutarı ile o anki maliyeti farklı şeylerdir. Satış kaleminin maliyeti çoğu zaman ayrı bir maliyet kolonundan ya da hareketli ortalamadan gelir. "Birim fiyat" gibi bir değer tek bir kolonda olmayabilir; gerçek kolonlardan hesaplanır (örneğin tutar / miktar). Bu yüzden olmayan bir "maliyet" kolonu uydurmak yerine, doğru kaynaktan türetmek gerekir.

Ürün bazlı brüt kâr (örnek)

Aşağıdaki örnek, satış kalemlerinde tutar ile maliyeti karşılaştırarak brüt kârı hesaplar. (Kolon adları sürüme göre değişir; Erp Asistanı şemanıza göre doğru maliyet kaynağını seçer.)

SELECT
    s.sto_kod                                   AS [Stok Kodu],
    s.sto_isim                                  AS [Stok Adı],
    SUM(k.sth_miktar)                           AS [Miktar],
    SUM(k.sth_tutar)                            AS [Satış Tutarı],
    SUM(k.sth_miktar * k.sth_maliyet)           AS [Maliyet],
    SUM(k.sth_tutar) - SUM(k.sth_miktar * k.sth_maliyet) AS [Brüt Kâr],
    CASE WHEN SUM(k.sth_tutar) > 0
         THEN 100.0 * (SUM(k.sth_tutar) - SUM(k.sth_miktar * k.sth_maliyet)) / SUM(k.sth_tutar)
         ELSE 0 END                             AS [Kâr Marjı %]
FROM STOK_HAREKETLERI k
JOIN STOKLAR s ON s.sto_kod = k.sth_stok_kod
WHERE k.sth_evraktip = 1 AND k.sth_normal_iade = 0
  AND k.sth_tarih >= '20260101'
GROUP BY s.sto_kod, s.sto_isim
ORDER BY [Brüt Kâr] DESC;

Burada kritik karar, hangi maliyet kolonunun/yönteminin kullanıldığıdır. Ortalama maliyet, son alış ve dönem maliyeti farklı sonuç verir.

Maliyet yöntemleri kısa karşılaştırma

• Hareketli ağırlıklı ortalama: Her girişte ortalama güncellenir; en yaygın ve dengeli yöntem.
• Son alış fiyatı: Basit ama fiyat dalgalanmasında yanıltıcı olabilir.
• Dönemsel ortalama: Belirli dönemin ortalaması; mizan dönemiyle uyum için kullanılır.

Hangisini seçeceğiniz muhasebe politikanıza bağlıdır; önemli olan tutarlı kullanmaktır.

Sık yapılan hatalar

• Maliyeti uydurmak: Olmayan bir "birim maliyet" kolonu varsaymak. Doğrusu, gerçek maliyet kaynağından hesaplamaktır.
• İadeyi katmamak: İade, hem satışı hem maliyeti etkiler; göz ardı edilirse kâr şişer.
• KDV'yi maliyete karıştırmak: Brüt kâr KDV hariç net tutarlar üzerinden hesaplanmalıdır.
• Yöntem tutarsızlığı: Bir raporda ortalama, diğerinde son alış kullanmak; rakamlar tutmaz.
• Sıfır maliyetli satırlar: Maliyeti girilmemiş kalemler kârı olduğundan yüksek gösterir; bunları işaretleyin.

Doğal dille kâr analizi

Bu inceliklerle uğraşmak yerine yazarsınız:

• "Bu yıl ürün bazında brüt kâr ve kâr marjı, kârdan büyüğe"
• "Kâr marjı %10 altındaki ürünler"
• "Bu ay en çok kâr getiren 20 kalem"

Erp Asistanı; doğru maliyet kaynağını, iade ve KDV ayrımını, marj hesabını sürümünüze göre doğru kurar. Sonucu kopyala-çalıştır SQL ya da canlı tablo olarak alırsınız.

Sık sorulanlar

Maliyet hangi kolondan gelir? Sürüme ve yöntemе göre değişir; doğru kaynağı şemaya göre Erp Asistanı seçer, uydurma yapmaz.

Kâr marjını nasıl hesaplarım? Brüt kâr / net satış × 100. Net (KDV hariç) tutar üzerinden.

Maliyeti sıfır görünen ürünler ne demek? Genellikle maliyet kaydı eksiktir; kârı yanıltır, ayrı raporlanmalıdır.

Cironun ötesine geçin: gerçek kârınızı doğru maliyetle görün. Hesabı bize bırakın.

Kâr analizinizi ücretsiz üretin →